نکات افزایش عمر لاستیک خودرو روی هفت عادت ساده متمرکز است؛ کنترل ماهانه فشار باد، جابه‌جایی دوره‌ای لاستیک‌ها، تنظیم فرمان و چرخ، رانندگی بدون ترمز و شتاب شدید، پرهیز از بار اضافی، دوری از ضربه چاله و جدول، سپس نگهداری درست. رعایت همین موارد، عمر آج را به‌طور محسوسی بالا می‌برد.
در ادامه هر نکته، عوامل کاهنده عمر و نشانه‌های نیاز به تعویض را بررسی می‌کنیم.
مهم ترین نکات برای افزایش عمر لاستیک خودرو
فهرست نکات افزایش عمر لاستیک خودرو هفت مورد دارد که به ترتیب اثرگذاری چیده شده‌اند؛ از فشار باد که بیشترین سهم را در سایش دارد تا شرایط نگهداری.
فشار باد لاستیک را مرتب بررسی کنید.
فشار باد را هر سی روز یک بار و پیش از هر سفر طولانی کنترل کنید، آن هم در حالتی که لاستیک سرد است. عدد درست روی برچسب چارچوب درب راننده یا در دفترچه خودرو نوشته شده و عدد روی خود لاستیک، حداکثر فشار مجاز است نه فشار توصیه‌شده.
در فهرست نکات افزایش عمر لاستیک خودرو، همین مورد بیشترین اثر عددی را دارد و کم‌بادی بیشتر از تصور رایج به آج آسیب می‌زند. تنها پنج پوند افت فشار می‌تواند سایش لبه‌های بیرونی آج را تا بیست و پنج درصد افزایش دهد و مصرف سوخت را هم حدود یک درصد بالا ببرد.
تغییر فصل را هم در نظر بگیرید؛ فشار لاستیک با هر ده درجه فارنهایت افت دمای هوا حدود یک پوند کم می‌شود. سنسور فشار خودرو هم جایگزین کنترل دستی نیست، چون معمولا تنها وقتی هشدار می‌دهد که فشار بیست و پنج درصد از حد توصیه‌شده پایین‌تر رفته باشد.
کم‌بادی مزمن کنار گرمای زیاد، یکی از ریشه‌های اصلی ترکیدن ناگهانی لاستیک در سفر است. اگر می‌خواهید سایر علت‌های این اتفاق را بشناسید، مطلب علت ترکیدن لاستیک ماشین را مطالعه کنید.
لاستیک ها را به صورت دوره ای جابه جا کنید.
چرخ‌های یک خودرو به یک اندازه ساییده نمی‌شوند؛ در خودروی دیفرانسیل جلو، چرخ‌های جلو هم نیروی کشش و هم فرمان را تحمل می‌کنند و زودتر فرسوده می‌شوند. جابه‌جایی دوره‌ای، این سایش را میان چهار چرخ پخش می‌کند.
بازه توصیه‌شده، هر هشت تا یازده هزار کیلومتر است. این کار ساده می‌تواند عمر کلی آج را بیست درصد یا بیشتر افزایش دهد، پس یکی از کم‌هزینه‌ترین راه های افزایش عمر لاستیک به شمار می‌رود.
الگوی جابه‌جایی به نوع دیفرانسیل و جهت‌دار بودن لاستیک بستگی دارد، پس آن را در دفترچه خودرو بررسی کنید. لاستیک‌های جهت‌دار فقط می‌توانند در همان سمت و از جلو به عقب جابه‌جا شوند.
تنظیم فرمان و چرخ ها را جدی بگیرید.
تنظیم نبودن زوایای چرخ، سایش را به یک لبه آج منتقل می‌کند و لاستیکی که می‌توانست سال‌ها کار کند در چند ماه از بین می‌رود. نشانه‌های آن، کشیدن خودرو به یک سمت و فرسایش یک‌طرفه آج است.
بازه بررسی، هر دوازده ماه یا هر بیست هزار کیلومتر است؛ علاوه بر این، پس از هر برخورد محسوس با چاله یا جدول و همچنین بعد از تعویض لاستیک یا قطعات سیستم تعلیق، تنظیم باید دوباره کنترل شود.
بالانس چرخ هم موضوعی جدا از تنظیم فرمان است. لرزش فرمان در سرعت‌های مشخص، نشانه نامتعادل بودن وزن چرخ است و همین لرزش، سایش موجی روی آج ایجاد می‌کند.
از ترمز و شتاب گیری شدید خودداری کنید.
هر ترمز یا شتاب شدید، لایه‌ای از لاستیک را روی آسفالت باقی می‌گذارد. سبک رانندگی به همین دلیل یکی از تعیین‌کننده‌ترین عوامل عمر آج است و دو خودروی یکسان با دو راننده متفاوت، اختلاف زیادی در عمر لاستیک پیدا می‌کنند.
پیچیدن با سرعت بالا هم همین اثر را دارد؛ در پیچ تند، تمام نیروی جانبی از دیواره و شانه لاستیک عبور می‌کند و همین بخش زودتر فرسوده می‌شود.
راه‌حل عملی، نگاه به جلو و پیش‌بینی ترافیک است. رها کردن پدال گاز پیش از رسیدن به چراغ قرمز، هم لاستیک و هم لنت ترمز را حفظ می‌کند.
از بار اضافی خودداری کنید.
هر لاستیک یک شاخص ظرفیت بار دارد که روی دیواره آن درج شده است. بار بیش از این حد، دیواره را بیش از طراحی خم می‌کند و دمای داخلی لاستیک را بالا می‌برد.
گرمای اضافی، همان عاملی است که ساختار داخلی لاستیک را تخریب می‌کند. در سفرهای پرباری مثل مسافرت خانوادگی، فشار باد را هم مطابق جدول بار سنگین خودرو تنظیم کنید.
بار نامتوازن هم مشکل خودش را دارد؛ وزن متمرکز روی یک سمت خودرو، لاستیک همان سمت را سریع‌تر از بقیه می‌ساید.
از برخورد با چاله و جدول جلوگیری کنید.
ضربه ناگهانی، تنها آج را نمی‌ساید بلکه می‌تواند ساختار داخلی لاستیک یا رینگ را آسیب بزند. برخورد با جدول هنگام پارک، شایع‌ترین علت آسیب دیواره است، چون دیواره نسبت به آج لایه محافظ کمتری دارد.
اثر بعدی این برخوردها، به‌هم خوردن تنظیم زوایای چرخ است. به همین دلیل پس از هر ضربه محسوس، هم دیواره لاستیک را از نظر برآمدگی بررسی کنید و هم تنظیم فرمان را کنترل کنید.
در مسیرهای خراب، کاهش سرعت بیشترین کمک را می‌کند. ضربه در سرعت پایین انرژی بسیار کمتری به لاستیک منتقل می‌کند.
لاستیک را در شرایط مناسب نگهداری کنید.
این نکته برای لاستیک زاپاس و لاستیک فصلی انباری اهمیت زیادی دارد. محل نگهداری باید خنک، خشک و تاریک باشد و از تابش مستقیم آفتاب و همچنین از موتورهای برقی که ازن تولید می‌کنند دور بماند؛ دمای مناسب در محدوده پانزده تا بیست و هفت درجه سلسیوس است.
پیش از انبار کردن، لاستیک را از گرد و خاک و نمک جاده پاک کنید و هر حلقه را در کیسه مات و بسته قرار دهید تا تماس آن با ازن کم شود. لاستیک بدون رینگ را ایستاده نگه دارید و هر چند هفته بچرخانید تا نقطه تخت ایجاد نشود.
دور نگه داشتن لاستیک از حلال، روغن و سوخت هم ضروری است، چون این مواد ترکیب لاستیک را تخریب می‌کنند. مراقبت از لاستیک خودرو در انبار، به همان اندازه نگهداری آن روی خودرو اهمیت دارد.
برای همین کار، کاور لاستیک طراحی شده است؛ پوششی که جلوی تابش نور و تماس با آلودگی را می‌گیرد. اگر لاستیک فصلی یا زاپاس انباری دارید، مطلب کاور لاستیک چیست کاربرد و انواع آن را توضیح داده است.
چه چیزهایی باعث کاهش عمر لاستیک خودرو می شوند؟
شش عامل زیر، بیشترین سهم را در کوتاه شدن عمر لاستیک دارند و هر کدام نقطه مقابل یکی از نکات افزایش عمر لاستیک خودرو به شمار می‌روند.
- فشار باد نامناسب: کم‌بادی لبه‌های آج و پربادی مرکز آج را زودتر می‌ساید.
- تنظیم نبودن چرخ‌ها: سایش را روی یک لبه متمرکز می‌کند و عمر لاستیک را به چند ماه کاهش می‌دهد.
- رانندگی با سرعت و شتاب‌گیری زیاد: در هر ترمز و شتاب شدید، لایه‌ای از آج روی آسفالت می‌ماند.
- ضربه‌های شدید: برخورد با چاله و جدول، ساختار داخلی و دیواره را آسیب می‌زند.
- گرمای زیاد و تابش مستقیم: اشعه خورشید و اوزون، ترکیب لاستیک را خشک و ترک‌پذیر می‌کنند.
- بی‌توجهی به فرسودگی یا آسیب لاستیک: عیب کوچک بررسی‌نشده، به خرابی بزرگ‌تر و پنچری مکرر تبدیل می‌شود.
عامل پنجم تنها روی ظاهر اثر نمی‌گذارد. پوشش‌های محافظ دیواره، لایه‌ای میان اشعه خورشید و سطح لاستیک ایجاد می‌کنند و خشک شدن آن را به تعویق می‌اندازند. برای مجموعه‌های خدماتی و فروشگاه‌ها، بسته‌بندی‌های صفحه خرید عمده واکس لاستیک ماشین هافنر گزینه مناسبی برای مصرف مستمر است.
روش اجرای این پوشش هم روی نتیجه اثر دارد و اجرای نادرست، لکه و براقیت ناهمگون باقی می‌گذارد. برای آشنایی با مراحل درست این کار، مطلب روش براق کردن لاستیک خودرو را بخوانید.
از کجا بفهمیم لاستیک خودرو نیاز به تعویض دارد؟
تعویض به‌موقع، بخشی از افزایش طول عمر لاستیک خودرو نیست بلکه مرز ایمنی آن است. شش نشانه زیر را به‌صورت ماهانه بررسی کنید.
- کم شدن عمق آج: حد نهایی مجاز، یک و شش دهم میلی متر است؛ همان نقطه‌ای که آج به ارتفاع نشانگرهای سایش داخل شیارها می‌رسد.
- سایش نامنظم: فرسایش یک‌طرفه، مرکزی یا موجی نشانه مشکل در فشار باد، تنظیم چرخ یا بالانس است.
- ترک‌خوردگی: ترک‌های ریز روی دیواره، نشانه خشک شدن ترکیب لاستیک در اثر کهنگی یا تابش آفتاب هستند.
- برآمدگی یا آسیب دیواره: هر تاول یا برجستگی روی دیواره یعنی لایه‌های داخلی آسیب دیده‌اند و لاستیک باید فورا تعویض شود.
- پنچری یا آسیب‌های تکرارشونده: تکرار پنچری در یک لاستیک، نشانه فرسودگی ساختار آن است و با تعمیر حل نمی‌شود.
- قدیمی شدن لاستیک طبق توصیه سازنده: سازندگان تعویض را در محدوده شش تا ده سال از تاریخ تولید توصیه می‌کنند، حتی اگر آج سالم باشد.
مورد اول اهمیت ایمنی مستقیم دارد. در عمق آج نزدیک به حد مجاز، مسافت ترمز روی سطح خیس می‌تواند تا دو برابر لاستیک نو افزایش پیدا کند.
برای مورد ششم، تاریخ تولید را از کد چهاررقمی روی دیواره بخوانید؛ دو رقم اول شماره هفته و دو رقم بعد سال تولید است. این قاعده برای لاستیک زاپاس هم به همان اندازه اعمال می‌شود.
جمع بندی؛ با چه برنامه ای عمر لاستیک را بیشتر کنیم؟
نکات افزایش عمر لاستیک خودرو را می‌توان در یک برنامه دوره‌ای خلاصه کرد. هر سی روز فشار باد و عمق آج را کنترل کنید؛ هر هشت تا یازده هزار کیلومتر لاستیک‌ها را جابه‌جا کنید و هر دوازده ماه یا بیست هزار کیلومتر تنظیم فرمان را بررسی کنید. پس از هر برخورد محسوس با چاله یا جدول، دیواره و تنظیم چرخ را دوباره کنترل کنید. سبک رانندگی را آرام نگه دارید، از بار اضافی پرهیز کنید و لاستیک انباری را در جای خنک و تاریک نگهداری کنید. در آخر، سن لاستیک را از کد دیواره بخوانید و تعویض را به سالم بودن ظاهر آج محدود نکنید.
اشعه خورشید تنها به لاستیک آسیب نمی‌زند و داشبورد بیشترین تابش را در کابین دریافت می‌کند. واکس داشبورد همان نقش محافظ را روی این سطح ایفا می‌کند و از رنگ‌پریدگی و ترک‌خوردگی آن جلوگیری می‌کند. اگر محصولات مراقبت خودرو را عرضه می‌کنید، گزینه‌های صفحه خرید عمده واکس داشبورد ماشین هافنر را در سبد محصولات خود در نظر بگیرید.
