مهمترین علائم خرابی دسته موتور شامل لرزش غیرعادی در کابین، صدای تقه یا کوبش هنگام شتابگیری و تعویض دنده، و حرکت بیش از حد موتور است. در بعضی خودروها ممکن است این نشانهها هنگام روشن یا خاموش کردن موتور، ترمزگیری یا تغییر وضعیت دنده بیشتر احساس شوند. البته این علائم بهتنهایی خرابی دسته موتور را قطعی نمیکنند و برای تشخیص دقیق باید وضعیت خود دستهها و سایر قطعات مرتبط بررسی شود.
دسته موتور چیست و چه وظیفهای دارد؟
دسته موتور یا Engine Mount مجموعهای از قطعات فلزی و لاستیکی یا هیدرولیکی است که موتور و مجموعه قوای محرکه را در موقعیت مناسب نسبت به بدنه یا شاسی نگه میدارد. بخش انعطافپذیر دسته موتور، ارتعاشات طبیعی موتور و بخشی از ضربات ناشی از تغییر بار را جذب میکند تا این نیروها با شدت کمتری به بدنه و کابین منتقل شوند.
دسته موتور فقط وظیفه نگه داشتن وزن موتور را ندارد؛ محدود کردن حرکت موتور هنگام شتابگیری، ترمزگیری و تغییر بار نیز از وظایف مهم آن است. به همین دلیل، وقتی این قطعه فرسوده یا پاره میشود، علاوه بر افزایش لرزش، ممکن است حرکت موتور بیشتر از حد معمول شود.
علائم خرابی دسته موتور چیست؟
خرابی دسته موتور بسته به نوع خودرو، محل نصب دسته و شدت آسیب میتواند علائم متفاوتی ایجاد کند. رایجترین نشانهها عبارتاند از:
لرزش غیرعادی در کابین
یکی از رایجترین نشانهها، افزایش لرزش موتور و انتقال آن به فرمان، صندلی یا کف کابین است. این لرزش ممکن است در حالت درجا، بهخصوص زمانی که خودرو در دنده قرار دارد، بیشتر احساس شود. در برخی موارد هنگام شتابگیری یا تحت بار قرار گرفتن موتور نیز شدت لرزش افزایش پیدا میکند.
البته هر لرزشی به معنای خرابی دسته موتور نیست. مشکلات مربوط به احتراق موتور، سیستم تعلیق، بالانس چرخها و بعضی ایرادهای دیگر نیز میتوانند لرزش ایجاد کنند؛ بنابراین شرایط ایجاد لرزش در تشخیص اهمیت زیادی دارد.
صدای تقه یا کوبش هنگام شتابگیری
اگر هنگام فشار دادن یا رها کردن پدال گاز صدای «تَق» یا کوبش از قسمت موتور شنیده میشود، ممکن است موتور به دلیل فرسودگی دستهها بیش از حد جابهجا شود و این حرکت به ضربه یا تماس بین قطعات منجر شود.
این صدا گاهی هنگام تعویض دنده، روشن یا خاموش کردن موتور و تغییر ناگهانی بار نیز شنیده میشود.
تکان خوردن بیش از حد موتور
مقداری حرکت موتور هنگام تغییر دور یا بار طبیعی است، اما حرکت شدید و غیرعادی میتواند نشانه ضعف یا شکستگی یکی از دستهها باشد.
این حالت معمولاً هنگام شتابگیری یا تغییر وضعیت دنده بیشتر خودش را نشان میدهد. تشخیص میزان حرکت مجاز باید با توجه به طراحی همان خودرو انجام شود و صرف مشاهده حرکت موتور بهتنهایی برای اعلام خرابی کافی نیست.
لرزش یا ضربه هنگام تعویض دنده
در خودروهای اتوماتیک، خراب شدن یکی از دستهها ممکن است هنگام قرار دادن دنده روی D یا R باعث ایجاد لرزش یا ضربه غیرعادی شود. در خودروهای دندهای نیز درگیری کلاچ و تغییر ناگهانی بار میتواند حرکت بیش از حد موتور را آشکار کند.
این علامت البته میتواند از دسته گیربکس، سیستم انتقال قدرت یا خود گیربکس نیز ناشی شود و نباید بدون بررسی، علت را فقط دسته موتور دانست.
ترکخوردگی، پارگی یا نشتی در دسته موتور
گاهی خرابی از نظر ظاهری نیز قابل مشاهده است. در دستههای لاستیکی، ترک، پارگی، تغییر شکل یا جدا شدن بخش لاستیکی از قسمت فلزی نشانه فرسودگی است. در دستههای هیدرولیکی نیز نشت سیال یا خوابیدن و تغییر شکل بدنه دسته میتواند نشانه خرابی باشد. تماس طولانیمدت روغن با بخش لاستیکی نیز میتواند فرسودگی آن را سریعتر کند.
| علامت | معمولاً چه زمانی دیده میشود؟ | احتمال ارتباط با دسته موتور |
|---|---|---|
| لرزش غیرعادی کابین | درجا، هنگام قرار دادن دنده روی D یا R | زیاد |
| صدای تقه یا کوبش | شروع حرکت، شتابگیری یا تعویض دنده | زیاد |
| حرکت بیش از حد موتور | شتابگیری یا کاهش ناگهانی سرعت | زیاد |
| لرزش هنگام تعویض دنده | هنگام تغییر دنده یا انتخاب D و R | متوسط تا زیاد |
| پارگی یا ترک لاستیک دسته موتور | هنگام بررسی ظاهری | زیاد |
| روغنی یا خیس بودن دسته موتور | در دستهموتورهای هیدرولیکی | زیاد |
خرابی دسته موتور در چه زمانهایی بیشتر خودش را نشان میدهد؟
گاهی دسته موتور در حالت عادی علامت واضحی ندارد و مشکل فقط زمانی مشخص میشود که موتور تحت بار قرار بگیرد. این شرایط میتواند شامل موارد زیر باشد:
- شروع حرکت و شتابگیری
- برداشتن ناگهانی پا از روی پدال گاز
- تعویض دنده
- قرار دادن دنده روی D یا R در خودروهای اتوماتیک
- روشن یا خاموش کردن موتور
- ترمزگیری شدید
- عبور از دستانداز در صورت وجود حرکت غیرعادی مجموعه موتور و گیربکس
اگر صدا یا لرزش فقط در یکی از این شرایط ایجاد میشود، همین الگو میتواند برای عیبیابی مکانیک اطلاعات مفیدی فراهم کند.
علت خرابی دسته موتور چیست؟
دسته موتور بهمرور زمان تحت تأثیر وزن مجموعه موتور، ارتعاش، تغییرات دما و نیروهای ناشی از شتابگیری و ترمزگیری فرسوده میشود. مهمترین عوامل خرابی عبارتاند از:
فرسودگی طبیعی
قسمت لاستیکی دسته موتور با گذشت زمان میتواند خاصیت ارتجاعی خود را از دست بدهد، ترک بخورد یا پاره شود. عمر آن نیز به نوع قطعه، طراحی خودرو، شرایط رانندگی و محیط کارکرد بستگی دارد.
نشت روغن یا سیالات
رسیدن روغن موتور یا سایر سیالات نامناسب به بخش لاستیکی میتواند به مرور باعث تخریب یا نرم شدن آن شود. در دستههای هیدرولیکی نیز نشت سیال داخلی میتواند عملکرد قطعه را مختل کند.
رانندگی خشن و بارگذاری شدید
شتابگیریهای شدید، درگیری نامناسب کلاچ و وارد شدن بارهای ناگهانی به مجموعه قوای محرکه، فشار بیشتری به دستهها وارد میکند و میتواند فرسودگی آنها را سرعت دهد.
تصادف یا ضربه
تصادف و ضربه شدید ممکن است باعث خم شدن پایه، جابهجایی محل نصب، پارگی قسمت لاستیکی یا آسیب به اتصالات دسته موتور شود.
خرابی یا شل شدن اتصالات
شل شدن پیچها یا آسیب دیدن بخشهای نگهدارنده نیز میتواند باعث حرکت غیرعادی مجموعه موتور و ایجاد صدا و لرزش شود.
چگونه سلامت دسته موتور خودرو را بررسی کنیم؟
بررسی دقیق دسته موتور بهتر است توسط تعمیرکار انجام شود، اما چند نشانه ظاهری میتواند وجود مشکل را مشخص کند. هنگام بازدید میتوان موارد زیر را بررسی کرد:
- ترک یا پارگی قسمت لاستیکی
- تغییر شکل یا خوابیدن دسته
- جدا شدن قسمت لاستیکی از بخش فلزی
- آثار نشت سیال در دستههای هیدرولیکی
- شل بودن یا آسیب دیدن پیچ و اتصالات
- حرکت غیرعادی موتور هنگام تغییر بار
حرکت دادن عمدی موتور با ابزار یا قرار دادن دست و سایر اعضای بدن در نزدیکی قطعات متحرک در زمان روشن بودن خودرو روش مناسبی برای بررسی نیست. اگر نیاز به تست حرکتی موتور باشد، این کار باید با روش ایمن و توسط فرد متخصص انجام شود.
همچنین اگر لرزش خودرو بدون آسیب ظاهری دسته موتور وجود داشته باشد، باید سایر احتمالات مانند ایراد احتراق، بالانس چرخ، سیستم تعلیق و قطعات انتقال قدرت نیز بررسی شوند.
آیا میتوان با دسته موتور خراب رانندگی کرد؟
اگر دسته موتور فقط فرسوده شده باشد، خودرو ممکن است همچنان حرکت کند؛ اما ادامه رانندگی بدون بررسی علت مشکل توصیه نمیشود. با شدیدتر شدن خرابی، حرکت موتور میتواند افزایش پیدا کند و به قطعات اطراف، اتصالات، اگزوز یا بخشهای مرتبط با مجموعه انتقال قدرت فشار وارد شود.
اگر دسته موتور شکسته، جدا شده یا موتور حرکت بسیار شدیدی دارد، بهتر است بهجای ادامه رانندگی، خودرو در تعمیرگاه بررسی شود.
آیا همه دسته موتورهای خودرو باید همزمان تعویض شوند؟
خیر، الزام عمومی برای تعویض همزمان همه دسته موتورهای خودرو وجود ندارد. ابتدا باید مشخص شود کدام دستهها فرسوده یا آسیبدیدهاند و وضعیت سایر دستهها چگونه است.
با این حال، دسته موتورهای مختلف به یکدیگر وابستهاند و خرابی یک دسته میتواند بار بیشتری روی سایر دستهها ایجاد کند. بنابراین تعمیرکار معمولاً هنگام تعویض یک دسته، وضعیت بقیه را نیز بررسی میکند و در صورت فرسودگی آنها، تعویض همزمان را پیشنهاد میدهد.
تفاوت خرابی دسته موتور با خرابی دسته گیربکس چیست؟
دسته موتور و دسته گیربکس هر دو برای نگه داشتن و کنترل حرکت مجموعه قوای محرکه استفاده میشوند و علائم خرابی آنها میتواند شبیه یکدیگر باشد. برای همین، تشخیص صرفاً بر اساس یک صدای خاص همیشه امکانپذیر نیست.
اگر ضربه یا لرزش بیشتر هنگام تعویض دنده، درگیر شدن دنده عقب یا تغییر بار مجموعه انتقال قدرت احساس شود، ممکن است دسته گیربکس یا یکی از دستههای نگهدارنده مجموعه نیز درگیر باشد. تعمیرکار باید تمام پایههای مرتبط را بررسی کند تا قطعه معیوب مشخص شود.
انواع دسته موتور خودرو
دسته موتورهای خودرو از نظر ساختار یکسان نیستند و طراحی آنها به مدل خودرو و نیازهای مجموعه موتور و گیربکس بستگی دارد. دو نوع رایج عبارتاند از:
دسته موتور لاستیکی
در این نوع، یک بخش لاستیکی بین قسمتهای فلزی قرار دارد. لاستیک ضمن تحمل بخشی از نیروهای واردشده، ارتعاش موتور را نیز جذب میکند. ساختار سادهتر این نوع دسته باعث شده در خودروهای مختلف استفاده گستردهای داشته باشد.
دسته موتور هیدرولیکی
دسته موتور هیدرولیکی علاوه بر بخش لاستیکی، دارای محفظهای حاوی سیال است که برای کنترل بهتر ارتعاشات طراحی شده است. این نوع دسته میتواند در شرایط مختلف عملکرد متفاوتی داشته باشد و در صورت آسیب، نشتی سیال یا تغییر شکل آن قابل مشاهده باشد.
نوع دسته موتور، تعداد آنها و محل قرارگیریشان به طراحی هر خودرو بستگی دارد؛ بنابراین نمیتوان تعداد یا چیدمان مشخصی را برای تمام خودروها در نظر گرفت.
مراقبت از خودرو بعد از تعمیر و سرویس
بعد از برطرف کردن ایرادهای فنی خودرو، تمیز نگه داشتن بخشهای مختلف آن نیز به حفظ ظاهر خودرو کمک میکند. برای شستوشوی بدنه بهتر است از شویندهای استفاده شود که برای سطوح خودرو تولید شده است؛ در صورت نیاز به خرید شامپو ماشین، محصولی را انتخاب کنید که قدرت پاککنندگی مناسبی داشته باشد و به رنگ و پوشش بدنه آسیب نزند.
لاستیکها نیز پس از شستوشو میتوانند با استفاده از محصولات مخصوص، ظاهر تمیزتری پیدا کنند. اگر قصد خرید واکس لاستیک خودرو دارید، بهتر است محصولی را انتخاب کنید که برای لاستیک طراحی شده و پس از استفاده سطح آن را بیش از حد لغزنده نکند.
برای داخل کابین نیز میتوان از محصولات مخصوص سطوح داخلی استفاده کرد. هنگام خرید واکس داشبورد ماشین بهتر است به سازگاری محصول با جنس داشبورد و میزان براقیتی که ایجاد میکند توجه داشته باشید.
کلام آخر
در نهایت، شناخت علائم خرابی دسته موتور نه تنها به افزایش عمر خودرو کمک میکند، بلکه میتواند از وقوع آسیبهای جدیتر و هزینههای اضافی جلوگیری کند. با توجه به اهمیت دسته موتور در عملکرد کلی خودرو، توجه به هرگونه نشانههای غیرعادی و اقدام به موقع برای تعمیر یا تعویض آن، میتواند تضمینی برای رانندگی ایمن باشد. پس همیشه به سلامت دسته موتور خودرویتان اهمیت دهید تا با خیالی آسوده از رانندگی لذت ببرید. در سایت هافنر محصول مورد نظر خود را به راحتی میتوانید خریداری کنید.
